Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen kaydetmek gerekir, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri baştan belirlemek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca baştan acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz gelir tabii ki bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik kalır. Romeo y julieta petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir gerçekten bu yüzden sakin gitmek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini yalnızca ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman net olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak ısıyı artırır hem de tadı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir mutlaka sabit aydınlatma ile sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 de damakta baskın duran güçlü notayı gösterir bu sayede dikkat dağılmaz ve not kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda yer alır hem de sonradan bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz hemen hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes almak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası en çok kullanılan değerdir, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu yüzden yanış hattının eşit ilerlemesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı notalar erken belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz ısınma temposu ise aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Kalın gövdelerde duman daha serin akar ve aromalar daha geç belirir hem de bu hız tadın algılanma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama gücünü düşürmez tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken önce dar çaplıyı ardından kalını seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan algılanır: dildeki tat ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi birbirini tamamlar fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı yazmak gerekir bu fark başta küçük görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir örneğin ılık bir soluk aromayı daha geniş açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını net gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa geçirir sert bir çekiş de ince tonları siler. Güç dilde düşük ama koku tarafında yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı önler. Acemi kişiler için önce burundan gelen notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da detay göstermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce oda sıcaklığında su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir zira doymuş bir damak en belirgin aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk sıvılar dili uyuşturur ve aroma algısını azaltır. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası bozmaz nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü görünür. Yemekten hemen sonra tadım denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde çay de düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle girişilen tadım sıklıkla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında yanış hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise sedir notasını çabucak gösterip sona erer zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu sebeple sakin ve dengeli çekiş tercih edilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy kısaldıkça tat katmanı daralır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa kullanmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir fikir sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra belirgin katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa aynı aromalar defalarca baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, puro ismi ve not tabloya yazılmalı gerçekten ilk notlar sonradan açıldığında ilginç sapmalar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan çok fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Defterde kısa cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre belirgin sedir tonu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü de notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını net verebilir mesela ağır bir içim sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır üstelik dolgun bir duman aromasız da olabilir. Demek ki hafif içimli bir puro yüksek aroma sunabilir aksi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile düzenli not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir havada çubuk çabuk yanar ve keskin tonlar öne geçer bu sebeple ortam şartlarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de çekiş tıkanır hem de lezzet silikleşir sıcaklık ise yaprağın yanma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu nemi dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net okunur tadım anı planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları azaltır, parfüm de koku duyusunu bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki nem ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok sertse kül düzeni şaşar.